gototopgototop
PDF چاپ نامه الکترونیک
نوشته شده توسط گروه طرح و تحقیق فاطمیّه   
منظور از «هجوم» در تاریخنگاری مصائب حضرت زهراعلیهاالسّلام چیست؟ و این هجوم چند بار اتّفاق افتاده است؟

پاسخ:

مطالعه یک‌پارچه منابعی که از حوادث و رویدادهای پس از سقیفه بنیساعده یاد کردهاند؛ ما را با حوادث ناگوار متعدّدی مواجه میسازد که یکی از آنها، حادثه «هجوم به خانه حضرت زهراعلیهاالسّلام» میباشد.

خاطر‌نشان می‌گردد: هر مرتبه از حضور هواداران مسلّح خلیفه در اطراف درب خانه فاطمهعلیهاالسّلام، به فرمان ابوبکر(1) و با هدف اخذ بیعت از امیرالمؤمنینعلیه‌السّلام را، «هجوم» مینامیم.

اگر به تعریف مذکور، قیدِ «حمله» شامل: «ارعاب، تهدید به احراق و اِعمال عناصری از جنس خشونت» را بیفزاییم، نقلهای «هجوم به بیت فاطمهعلیهاالسّلام» به دو گروه تقسیم میگردند.(2)

گروه اوّل: نقلهای حاکی از «هجوم اوّل = هجوم منجر به شکست تحصّن».

گروه دوم: نقلهای حاکی از «هجوم اصلی = هجوم منجر به وقوع احراق و ایراد ضرب و جرح به حضرت زهراعلیهاالسّلام».

بر اساس تعریف فوق، به مواردی از مراجعه هواداران ابوبکر به درب خانه فاطمهعلیهاالسّلام (به دستور مستقیم خلیفه و با هدف اخذ بیعت از حضرت امیرعلیه‌السّلام )، که در آن مراجعهها، «ارعاب، تهدید به احراق و عناصری از جنس خشونت» به کار نرفته است نیز، «هجوم» میگوییم ولی این قبیل از «هجومها» ـ که برخی، پیش از «هجوم اوّل» و برخی دیگر، پیش از «هجوم اصلی» رخ دادهاند ـ را «هجوم مقدّماتی»(3) مینامیم.

بنابراین، آنچه پس از دستهبندی دقیق این نقلهای هجوم به دست میآید؛ تحقّق قطعی و تردیدناپذیر حمله نظامی به بیت فاطمهعلیهاالسّلام، آن هم ـ حدّاقل ـ در دو نوبت مختلف میباشد که ـ به ترتیب ـ از آنها با نامهای «هجوم اوّل = هجوم منجر به شکست تحصّن» و «هجوم اصلی = هجوم منجر به وقوع احراق و ایراد ضرب و جرح به حضرت زهراعلیهاالسّلام» یاد میکنیم.

از آن‌جایی که هجوم به بیت فاطمهعلیهاالسّلام، حدّاقل در دو نوبت جداگانه، مجزّا و مستقل از یکدیگر رخ داده است؛ بنابراین، طبیعی است که میان نقلهای حاکی از «حوادثی که در این دو واقعه متفاوت رخ دادهاند»، اختلافهای انکارناپذیری نیز به چشم بخورد که ناشی از استقلال کامل این دو هجوم از یکدیگر میباشد.

خاطرنشان می‌شود: تصوّر وجود تعارض و تناقض میان نقل‌های حاکی از هجوم، از آن‌جا نشأت می‌گیرد که این دو هجوم را «یک واقعه» فرض کنیم.

حال آن‌که این دو واقعه ـ به ویژه از لحاظ اتّفاقاتی که در ضمن آنها رخ داده است ـ دو حادثه کاملاً مجزّا بوده و هر یک از این دو هجوم، از رخدادهایی منحصر به فرد برخوردار میباشند که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم نمود:

از موضوعبندی دقیق حوادث «هجوم اوّل»، میتوان به شاخصههای زیر دست یافت:

نخستین شاخصه اصلی در هجوم اوّل؛ تحصّن (اجتماع) تعدادی از مخالفین بیعت با ابوبکر (به ویژه: زبیر بن عَوّام ) در محلّ بیت فاطمهعلیهاالسّلام، میباشد.

(مخاطب و هدف اصلی مهاجمین در هجوم اوّل، همه تحصّنکنندگان و حامیان امیرالمؤمنینعلیه‌السّلام و در رأس آنان، زبیر بن عَوّام میباشد.)

دومین شاخصه اصلی در هجوم اوّل؛ تهدید عمر به احراق بیت فاطمهعلیهاالسّلام در صورت عدم خروج متحصّنین از آن‌جا، میباشد.

سومین شاخصه اصلی در هجوم اوّل؛ خروج متحصّنین از بیت فاطمهعلیهاالسّلام، بهویژه خروج زبیر ـ در حالی که شمشیر به دست داشت ـ ، میباشد.

چهارمین شاخصه اصلی در هجوم اوّل؛ عدم خروج حضرت علیعلیه‌السّلام از بیت فاطمهعلیهاالسّلام، علیرغم خروج متحصّنین میباشد.

جمعبندی

نقلهای اهل سنّت، مندرج در کتاب «دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام»، ذیل شمارههای:

1 ـ 2 ـ 3 ـ 5 ـ 9 ـ 10 ـ 11 ـ 17 ـ 19 ـ 27 ـ 28 ـ 29 ـ 30 ـ 33 ـ 40 ـ 59 حاکی از «هجوم اوّل» می‌باشند.

از موضوعبندی دقیق حوادث «هجوم اصلی»، میتوان به شاخصههای زیر دست یافت:

نخستین شاخصه بنیادین در هجوم اصلی؛ تنها بودن اهل بیتعلیهم‌السّلام در هنگام «هجوم اصلی» و خالی بودن بیت فاطمهعلیهاالسّلام از یاران حضرت علیعلیه‌السّلام، میباشد.

(مخاطب و هدف اصلی مهاجمین در هجوم اصلی، امیرالمؤمنینعلیه‌السّلام میباشد.)

دومین شاخصه بنیادین در هجوم اصلی؛ بیرون کشاندن اجباری حضرت علیعلیه‌السّلام از بیت فاطمه‌علیهاالسّلام توسّط مهاجمین و تهدید ایشان به قتل، میباشد.

سومین شاخصه بنیادین در هجوم اصلی؛ به آتش کشیدن درب خانه حضرت زهراعلیهاالسّلام توسّط مهاجمین، میباشد.

چهارمین شاخصه بنیادین در هجوم اصلی؛ ایراد ضرب و جرح به حضرت زهراعلیهاالسّلام توسّط مهاجمین، میباشد.

لازم به یادآوری است که هر چند شاخصههای سوم و چهارم، از زمره مهمترین حوادث و رخدادهای «هجوم اصلی» به شمار میروند، امّا در منابع اهل سنّت، به شدّت حذف و تحریف شدهاند ـ به گونه‌ای که تنها ردّ پاهای کم‌رنگی از آنها قابل کشف و مشاهده است ـ .

بنابراین، در نقلهای «هجوم اصلی» مندرج در منابع سنّی، تنها شاخصههای اوّل و دوم را میتوان به وضوح مشاهده نمود.

جمعبندی

نقلهای اهل سنّت، مندرج در کتاب «دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام»، ذیل شمارههای:

6 ـ 7 ـ 8 ـ 9 ـ 10 ـ 13 ـ 14 ـ 15 ـ 23 ـ 34 ـ 37 ـ 42 ـ 47 ـ 58 حاکی از «هجوم اصلی» میباشند.

یادآوری:

منابع تاریخی اهل سنّت از حیث مواجهه با واقعه «هجوم به بیت فاطمهعلیهاالسّلام»، به چهار دسته قابل تقسیم میباشند:

دسته یکم: منابعی که ـ به تفصیل ـ تنها به هجوم اوّل و برخی حوادث آن، اشاره کردهاند.

ر.ک: دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام، شمارههای:

1 ـ 5 ـ 11 ـ 27 ـ 28 ـ 29 ـ 30 ـ 33 ـ 40.

دسته دوم: منابعی که ـ به اختصار ـ تنها به هجوم اوّل و برخی حوادث آن، اشاره کردهاند.

ر.ک: دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام، شمارههای:

2 ـ 3 ـ 9 ـ 10 ـ 17 ـ 19 ـ 59 .

دسته سوم: منابعی که ـ به تفصیل یا به اختصار ـ به هجوم اوّل و برخی حوادث آن، اشاره کرده و سپس به ادغام (تحریفآمیز برخی از( حوادث هجوم اصلی، با حوادث هجوم اوّل پرداختهاند.

ر.ک: دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام، شمارههای:

4 ـ 12ـ 18 ـ 20 ـ 21 ـ 22 ـ 25.

دسته چهارم: منابعی که ـ به اختصار فراوان و گاه با تحریف ـ تنها به هجوم اصلی اشاره کردهاند.

ر.ک: دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام ، شمارههای:

6 ـ 7 ـ 8 ـ 9 ـ 10 ـ 13 ـ 14 ـ 15 ـ 23 ـ 34 ـ 37 ـ 42 ـ 47 ـ 58

1- ر.ک: دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام، ذیل شمارههای: 20 ـ 21 ـ 30 (دستور به هجوم اوّل ذیل شماره: 14 (دستور به هجوم اصلی).

2- تعدّد دفعات هجوم مورد تأکید پژوهشگرانی همچون: استاد سیّد جعفر مرتضی العاملی، در کتاب «مأساة الزهراءعلیهاالسّلام» (جلد صفحه 274 و 313 ـ 314 و 315( و استاد شیخ عبدالزهراء مهدی، در کتاب «دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام» (صفحه 101 و 110 و 112 ـ 114) قرار گرفته است.

لازم به یادآوری است که ابن حمزه زیدی (متوفّای 614) برای نخستین بار، به تعدّد دفعات هجوم، تصریح نموده است. (ر.ک: مأساة الزهراءعلیهاالسّلام، ج ص 313 و 315)

3- برای مثال، ر.ک: دراسة و تحلیل حول الهجوم علی بیت فاطمهعلیهاالسّلام، ص 170، پ دوم؛ ص 223، پ آخر؛ ص 225، پ آخر و ص 226، پ اوّل؛ ص 226، پ سوم؛ ص 242، پ دوم؛ ص 245، پ اوّل؛ ص 372، پ اوّل. (در این هجومها، حملهای رخ نداده است.)
 

سایت کاتبان فاطمیّه

katebanefatemiye.comkatebanefatemiye.comkatebanefatemiye.com

آمار

اعضا : 432
محتوا : 283
بازدیدهای محتوا : 40577

ترافيک سايت

 127 مهمان حاضر

دانلود برای اعضا

کلیه حقوق سایت متعلق به مرکز پاسخ گویی به شبهات فاطمیّه می باشد